آزمایشگاه ملی نقشه برداری مغز

سوالات متداول

سوالات عمومی

بخش tES

  • 1
    تحریک الکتریکی چیست؟

    تحریک الکتریکی یک روش غیر تهاجمی است که با استفاده از اعمال جریان الکتریکی مستقیم (در حدود 1-2 میلی آمپر) بین الکترودهای آندی و کاتدی امکان تحریک یا مهار محل قرارگیری الکترود‌ها و نواحی مغزی را فراهم می‌نماید. چیدمان‌های متفاوت الکترود‌ها در نواحی مختلف وجود دارد که با کمک شبیه‌سازی ورود و خروج جریان در چیدمان مورد نظر و تصحیح آن می‌توان روی فعالیت شناختی و بیماریها تاثیر گذاشت.

  • 2
    منظور از مونتاژ الکترودها چیست؟

    به تعیین و قرار دادن الکترودها بر روی سر، شانه، بازو و ... به منظور ایجاد عملکرد و مسیر جریان الکتریکی مطلوب در مغز گفته می‌شود. برای درمان هر بیماری و بررسی فعالیت شناختی، چیدمان متفاوتی استفاده می‌شود.

  • 3
    آزمایشگاه تحریک الکتریکی چه تجهیزاتی در اختیار دارد؟

    مشخصات تجهیزات در بخش خدمات و تجهیزات آمده است.
    https://nbml.ir/FA/services/tDCS-Lab

  • 4
    برای انجام آزمایش‌های تحریک الکتریکی به چه مشخصاتی نیاز داریم؟

    در تحریک الکتریکی با جریان مستقیم، اطلاعات مربوط به محل قرارگیری الکترود آند، کاتد و در صورت نیاز الکترود رفرنس، شدت جریان، مدت زمان تحریک الکتریکی، زمان Ramp Up و Ramp Down (که به زمانی گفته می‌شود که جریان از صفر به حداکثر مقدار خود برسد و در انتها از حداکثر جریان به صفر برسد) برای انجام جلسه مورد نیاز است. هنگام استفاده از جریان متناوب علاوه بر موارد قبل مشخصات فرکانس و فاز جریان ورودی نیز می‌بایست تعیین شود.

  • 5
    تفاوت TMS و tES چیست؟

    در TMS تحریک مغناطیسی با استفاده از میدان مغناطیسی ایجاد شده در کویل و به روش القا، جریان و میدان الکتریکی به ناحیه حدود 5/0 سانتی‌متر مربع و عمق حدود 2 سانتی‌متر اعمال می‌شود و می‌تواند در سطح کورتکس فعالیت ایجاد کند. به طور مثال در ناحیه حرکتی، می‌توان حرکت در عضلات را ایجاد کرد. در حالیکه در tES تحریک الکتریکی با استفاده از جریان مستقیم و کوچک در ناحیه ای بین 1 تا 35 سانتی متر مربع ایجاد می‌شود.

بخش EEG

  • 1
    الکتروانسفالوگرافی چیست؟

    الکتروانسفالوگرافی روشی غیرتهاجمی برای اندازه‌گیری فعالیت الکتریکی مغز می‌باشد که در مقایسه با سایر روش‌های نقشه‌برداری مغز از دقت زمانی بالایی برخوردار است.

  • 2
    چه مطالعاتی با استفاده از الکتروانسفالوگرافی قابل انجام است؟

    الکتروانسفالوگرافی می‌تواند به عنوان ابزاری برای ارزیابی و مدل‌سازی عملکرد مغز در انجام تکالیف شناختی به کار گرفته شود. همچنین ارزیابی اثرات مداخلات درمانی مانند (اعمال تحریک الکتریکی/ مغناطیسی فراجمجمه‌ای، دارویی و یا مشاوره) با انجام الکتروانسفالوگرافی پیش و پس از انجام مداخله امکان‌پذیر میباشد. جهت آشنایی بیشتر با انواع مطالعاتی که با استفاده از الکتروانسفالوگرافی انجام می‌پذیرد می‌توانید به صفحه‌ی آزمایشگاه بخش خدمات مراجعه نمایید.

  • 3
    چه گروه تحریک‌هایی در این آزمایشگاه قابل ارائه هستند؟

    الکتروانسفالوگرافی می‌تواند برای ارزیابی پاسخ فرد نسبت به تحریک بینایی، شنوایی، لامسه از نوع لرزشی و الکتریکی به کار گرفته شود.

  • 4
    چه تجهیزاتی در آزمایشگاه برای ثبت سیگنال وجود دارد؟

    - تقویت کننده (64+16) 80 کاناله g.HIamp (ساخت شرکت g.tec)
    - تقویت کننده 32 کاناله g.USBamp (ساخت شرکت g.tec)
    - کلاه الکترودی 32 کاناله بیسیم g.Nautilus (ساخت شرکت g.tec)
    - تقویت کننده (64+16) 80 کاناله BrainAmp MR Plus سازگار با MRI (ساخت شرکت Brain Product)
    - مجموعه سنسورهای اندازه‌گیری پارامترهای فیزیولوژیکی

  • 5
    چه راهکاری برای ارائه تحریک وجود دارد؟

    استفاده از جعبه‌ابزارهای رایج برای پیاده‌سازی تکلیف‌های شناختی مانند psychtoolbox و یا cogent پیشنهاد میگردد. بدیهی است استفاده از هر برنامه و یا زبان برنامهنویسی برای پیادهسازی تکلیف موردنظر با صلاحدید خود پژوهشگر منعی ندارد.

  • 6
    چه راهکاری برای سنکرون‌سازی تکلیف و داده ثبت شده وجود دارد؟

    جهت ارتباط با ورودی دیجیتال تقویتکننده(ورودی دریافتکننده تریگرهای همزمانی) سه راه وجود دارد:
    - ارسال کدهای همزمانی بر روی پورت موازی کامپیوتر ارائه تکلیف (جهت دریافت کد نمونه متلب نوشتن و خواندن روی پورت موازی اینجا کلیک کنید)
    - استفاده از سنسورهای نوری، سنسورهای نوری به تغییر شدت روشنایی حساس می‌باشند. (با قرار دادن سنسورهای مذکور بر روی مختصاتی از صفحه نمایش که همزمان با وقوع رخدادهای مهم در تکلیف شناختی شما مانند ارائه تحریک یا دریافت پاسخ تغییر وضعیت می‌دهد می‌توان زمان‌های مذکور را در اختیار داشت.)
    - استفاده از دکمه‌های فشاری که میتواند در هر زمان‌ دلخواه برای تگ زدن روی داده استفاده شود.

  • 7
    آزمایشگاه چه داده‌هایی را در اختیار قرار می‌دهد؟

    آزمایشگاه داده های ثبت شده را به همراه اطلاعات تریگرهای همزمانی در یک فایل به فرمت .mat در اختیار پژوهشگر قرار می‌دهد که به راحتی درMatlab لود میشود.

  • 8
    آیا مختصات قرارگیری الکترودها بر روی سر قابل دریافت است؟

    بله، آزمایشگاه مختصات تقریبی الکترودها را که منطبق بر سیستم 10-20 بر روی سر قرار می‌گیرند، در اختیار قرار می‌دهد. همچنین این امکان وجود دارد که مختصات دقیق الکترودها برای هر فرد با استفاده از سیستم navigation آزمایشگاه استخراج گردد.

بخش TMS

  • 1
    TMS چیست؟

    این اصطلاح مخفف شده عبارت "Transcranial Magnetic Stimulation" به معنای تحریک مغناطیسی فرا جمجمه ای می باشد و به روشی غیر تهاجمی جهت تحریک مغز اطلاق می شود که بر اساس القای الکترومغناطیسی توسط یک سیم پیچ عایق صورت می گیرد. این سیم پیج (Coil) روی اسکالپ (پوست سر) و در نقطه ای منطبق برناحیه ای از مغز که در ایجاد علایم روان پزشکی یا عصبی دخیل هستند قرار می گیرد. کویل، پالس های مغناطیسی کوتاه مدتی ایجاد می کند که از لحاظ نوع و قدرت مشابه دستگاه تصویربرداری MRI است. هر پالس مغناطیسی به سهولت و بدون درد، از پوست سر و استخوان و پرده های مغز گذشته و به نورون های عصبی می رسد و باعث فعالیت کوتاه مدت نورون های عصبی مربوطه می گردد. چنانچه پالس ها بصورت متوالی و به سرعت تجویز شدند تحت عنوان repetitive TMS یا rTMS نامیده شده که قادر به ایجاد تغییرات پایدارتری در فعالیت مغزی می باشد.

  • 2
    عوارض جانبی TMS چیست؟

    TMS یک روش غیرتهاجمی است و اگر تحت رهنمودهای مناسب استفاده شود، اثرات جانبی به همراه ندارد. ریسکها عبارتند از:
    * میدان الکترومغناطیسی تولیدشده توسط کویل: میدان مغناطیسی تولیدشده توسط کویل می تواند روی اشیای مغناطیسی یا هادی الکتریکی تاثیر بگذارد.
    تحریک الکترومغناطیسی روی سر روی عضلات سر، اعصاب صورت و سر نزدیک به کویل و مغز تاثیر می گذارد و می تواند انقباضاتی در عضلات صورت یا سر ایجاد کند، منجر به پلک زدن، سردرد یا تغییر در استانه ی شنیداری افراد شود. دستگاه مورد استفاده در این پژوهش، یک دستگاه درمانی و ایمن است. این تکنیک حدود 30 سال قدمت دارد و برای درمان افسردگی عمده، تائیدیهی سازمان غذا و داروی امریکا (FDA) را دریافت کرده است. رهنمودهائی برای اطمینان از ایمنی سوژه در حین استفاده از این دستگاه وجود دارند که در این مطالعه، بر اساس آنها عمل خواهد شد. rTMS ممکن است تاثیرات جانبی کوتاه مدتی ایجاد کند که معمولاً خفیف هستند. شایع ترین عارضه ی جانبی آن، سردرد خفیف است. حدود یک سوم افراد ممکن است به خاطر پالس های rTMS، حس درد در پوست سر یا گردن یا انقباض در عضلات صورت داشته باشند. در صورت عدم استفاده از محافظ گوش در حین آزمایش، ممکن است ناراحتی از سر و صدا ایجاد شود. لذا در تمام جلسات، از محافظ گوش برای بیمار استفاده خواهد شد. مهم ترین خطر احتمالی ناشی از rTMS، که البته بسیار نادر است، تشنج و سنکوب (بیهوشی) است که با رعایت¬کردن جدیدترین استانداردها و رهنمودها، احتمال آن بسیار کم خواهد بود.

  • 3
    در چه مواردی فرد TMS برای فرد خطرناک است؟

    شرایطی که می توانند یا ممکن است تحت تاثیر میدان مغناطیسی قرار بگیرند:
    * فلز در هر جایی از بدن به جز دهان.
    * هر گونه فلزی نزدیک به کویل
    * پیس میکر
    * پمپهای پزشکی کاشته شده
    * شانتهای Ventriculo-peritoneal
    * الکترودهای داخل قلب (intracardiac lines)
    شرایطی که می توانند یا ممکن است ریسک تشنج را افزایش دهند:
    * سابقه ی تشنج یا سابقه ی سرع در بستگان درجه ی یک
    * داروهایی که آستانه ی تشنج را کاهش می دهند
    * سابقه ی آسیب شدید به سر
    * سابقه ی سوءمصرف مواد
    * سکته یا تومور مغزی

  • 4
    آیا TMS ایجاد ناراحتی می نماید؟

    خیر، در واقع یکی از شایع ترین عوارض TMS احساس ضربه روی جمجمه و پوست سر می باشد. این احساس کمی ناخوشایند است ولی می توان با کمک کارشناس یا پزشک و کاهش شدت میدان مغناطیسی پالس ها آن را کاهش داد.

  • 5
    فرآیند درمان با rTMS چگونه است؟

    این روش درمانی در بیماران سرپایی و بستری قابل اجراست و بصورت جلسات درمانی متعدد تجویز می شود. در هر جلسه درمانی بیمار بر روی صندلی طراحی شده برای این امر (که بی شباهت با یونیت دندانپزشکی نیست) می نشیند. با توجه به ایجاد میدان مغناطیسی از بیمار خواسته می شود. که قبل شروع پروسه درمانی کلیه اشیاء حساس به مغناطیس (مانند کارت اعتباری و جواهرات ناحیه سر و گردن) را از خود دور کند. در صورت امکان به وی محافظ شنوایی (پدهای داخل گوش) داده می شود تا از صدای پالس ایجاد شده یا امواج مغناطیسی دچار آسیب احتمالی نگردد.
    اپراتور سر بیمار را در وضعیت مناسبی قرار می دهد و اقدام به اندازه گیری پارامترهای خاصی بر روی جمجمه بیمار می نماید تا محل دقیق قرار گیری کویل دستگاه بر روی منطقه مورد نظر مغز مشخص شود. سپس شروع به تعیین آستانه حرکتی (Motor Threshold) بیمار نموده که عبارت است از حداقل قدرت مغناطیسی مورد نیاز جهت ایجاد انقباض در دست بیمار که از فردی به فرد دیگر فرق می کند. این عمل با تنظیم دستگاه جهت تولید تک پالس (Single Pulse) صورت می گیرد. تعیین آستانه حرکتیروانپزشک را قادر می سازد تا برنامه درمانی مختص هر فردرا طرح ریزی نماید تا بیمار میزان مناسبی از انرژی مغناطیسی را دریافت کند نه بیشتر از حد نیاز و نه کمتر از ایجاد اثرات درمانی.
    پس از این اقدامات پژوهشگر طبق پروتکل های ایمن مرحله تحریک مغناطیسی را با توجه به آستانه فرد انجام می دهد.

  • 6
    برای انجام تحریک مغناطیسی تعیین چه پارامترهایی مورد نیاز است؟

    برای انجام rTMS نوع موج، شکل کویل، محل قرارگیری کویل، شدت بر اساس آستانه حرکتی فرد، فرکانس، تعداد پالس در یک قطار پالس، مدت زمان تحریک مغناطیسی یا تعداد قطار پالس و فاصله بین دو قطار پالس مطابق با مقالات ایمنی TMS باید توسط پژوهشگر تعیین گردد. برای اطلاعات بیشتر به لینک زیر مراجعه نمایید.
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3260536/

  • 7
    منظور از ثبت سیگنالEMG حین انجام ارزیابی توسط TMS چیست؟

    توسط سیگنال EMG قادر هستیم تا پاسخ MEP ناشی از تحریک ناحیه مشخصی از مغز را بدست آوریم. MEP (Motor evoked potential) یا پتانسیل برانگیخته حرکتی معیاری کمی جهت بررسی عملکرد مسیرهای حرکتی کورتیکواسپاینال و کورتیکوبولار (به ویژه در اختلالات نورولوژیکی) است. بدین صورت که ناحیه موردمطالعه از مغز (برای مثال ناحیه حرکتی دست در نیمکره چپ) توسط پالس TMS تحریک می‌شود و سیگنال EMG عضله متناظر با آن (مثلا عضلات APB) ثبت می‌شود.

  • 8
    چه تجهیزاتی جهت ثبت سیگنال EMG همزمان با تحریک TMS در آزمیشگاه وجود دارد؟

    سه مدل دستگاه ثبت EMG جهت ثبت همزمان با TMS در آزمایشگاه موجود است. 1- دستگاه EMG مربوط به سیستم TMS برند Magventure. 2- دستگاه ثبت EMG 16 کاناله برند Motion Lab 3- دستگاه بی‌سیم و باسیم مدل بایامد

  • 9
    آیا امکان آنالیز سیگنال‌های EMG در آزمایشگاه نقشه برداری مغز وجود دارد؟

    بله، آنالیز سیگنال‌های EMG مربوطه انجام می‌شود.

  • 10
    پس از انجام آزمایش چه اطلاعاتی در اختیار محقق قرار می‌گیرد؟

    در بخش ارزیابی توسط TMS پارامترهای متداولی چون حدآستانه حرکتی (Motor thereshold) و فایل‌های مربوط به سیگنال EMG ثبت شده همراه با مشخصات سیستم ثبت به فرمت .xlsx یا .txt در اخیتار محقق قرار داده می‌شود.

  • 11
    آیا متناسب با نوع پژوهش می‌توان پارامترهای ثبت چون فرکانس نمونه‌برداری و ... را تنظیم کرد؟

    بله، امکان تنظیم پارامترهایی چون فرکانس نمونه‌برداری، تعداد کانال‌های موردنیاز، پهنای باند سیگنال، میزان بزرگنمایی و ... را متناسب با نوع پژوهش و درخواست پژوهشگر بر روی دستگاه ثبت EMG تنظیم کرد.

بخش fNIRS

بخش MRI

پردازش سیگنال

ارزیابی شناختی

بیوبانک

پردازش تصویر

واقعیت مجازی